Weganizm to ideologia i styl życia rozumiany jako rezygnacja ze spożywania i korzystania z produktów pochodzenia zwierzęcego. Zasady te nie dotyczą tylko produktów spożywczych, ale również kosmetyków, ubrań czy rozrywek, które wiążą się z eksploatacją zwierząt. Wobec powyższego, zasadnym wydaje się pytanie, czy weganin powinien być posiadaczem zwierząt?
Ludzie od wieków są właścicielami zwierząt domowych wykorzystywanych do różnych celów. Zwierzęta mogą pomagać w codziennych obowiązkach dzięki swoim szczególnym umiejętnościom i sile, ale również mogą być towarzyszami oferującymi człowiekowi bezinteresowną miłość i bezpieczeństwo.
Kwestie etyczne
Czy etycznym jest więc posiadanie zwierząt z punktu widzenia wegan? Z jednej strony niektórzy twierdzą, że posiadanie zwierzęcia jako towarzysza jest nieuzasadnione etycznie, inni z kolei dopuszczają posiadanie zwierząt argumentując, iż w przeciwnym wypadku błąkałyby się one po ulicach bądź zostały uśpione. Czy więc prowadzenie określonego stylu życia, w którym odmawia się jedzenia mięsa jest równoznaczne z odmową bycia właścicielem zwierzęcia domowego? Weganie rozpatrują tę kwestię rozważając szereg obaw, jakie jej towarzyszą. Obawy te związane są z:
- wolną wolą zwierząt — według tej teorii zwierzęta nie mają wpływu i nie mogą wyrazić swojego zdania przy transakcjach kupna/sprzedaży z ich udziałem czy ich hodowli, gdzie nie mają wyboru co do prokreacji.
- znęcaniem się nad zwierzętami — decyzja o posiadaniu zwierzęcia bywa często zbyt pochopna, co może prowadzić do braku zaspokojenia wszystkich potrzeb zwierzęcia i braku odpowiedniej opieki nad zwierzęciem (w tym opieki weterynaryjnej), co z kolei może prowadzić do stosowania przemocy fizycznej.
- zniewolenie zwierzęcia — według tej tezy zwierzęta powinny swobodnie wędrować, robiąc to, na co mają ochotę. Przetrzymywanie zwierzęcia w jednym wyznaczonym miejscu na małej przestrzeni jest formą jego uwięzienia naganną moralnie.
- porzucenie zwierzęcia — posiadanie zwierzęcia może po pewnym czasie stać się uciążliwym obowiązkiem i niestety prowadzić do porzucenia zwierzęcia, szczególnie starego i chorego. Nie wszyscy ludzie potrafią sprostać wymaganiom, jakie stawiane są przed odpowiedzialnym właścicielem zwierzęcia. Porzucenie zwierzęcia jest czynem nieetycznym i okrutnym.
- rozrywka– według tej tezy zwierzęta nie istnieją tylko po to, by zabawiać ludzi, ale są odrębnymi stworzeniami, które powinny żyć dla siebie. Szczególnie jaskrawym przykładem wykorzystywania zwierzęcia do rozrywki jest przebieranie psów w kostiumy na Halloween.
Reasumując powyższe kwestie można zastanawiać się, czy związek pomiędzy człowiekiem jako właścicielem a zwierzęciem, które staje się przedmiotem posiadania jest wyzyskiem zwierzęcia?
Często więc weganie odmawiają sobie bycia właścicielami zwierząt, jednak równocześnie kochając zwierzęta, szukają innych form obcowania z nimi. Przykładowo wielu z nich decyduje się na wolontariat w schroniskach dla zwierząt czy też szuka dodatkowego zajęcia jako wyprowadzacz psów.
Co robić z niechcianymi zwierzętami?
Wielu wegan uważa, że posiadanie zwierząt domowych jest lepszym rozwiązaniem niż ich wypuszczanie na wolność czy eutanazja.
Wypuszczanie udomowionych zwierząt na swobodę stwarza dla nich poważne problemy związane z ich przeżyciem. Nie są one bowiem przystosowane do przetrwania na wolności, gdyż mieszkając w ludzkich domach nie nabyły umiejętności związanych z poruszaniem się w nieznanym otoczeniu, zdobywaniem pokarmu, szukaniem schronienia czy konfrontacji z drapieżnikami.
Eutanazja, czyli uśmiercanie niechcianych zwierząt domowych często ma miejsce w schroniskach wobec zwierząt starych, chorych, które przez dłuższy czas nie znajdują osób chętnych do ich adopcji.
Trzymanie zwierząt w schroniskach, choć mogłoby się wydawać opcją humanitarną, w rzeczywistości w momencie ich przepełnienia stwarza ryzyko uśmiercania nadmiaru zwierząt, dla których po prostu nie ma miejsca.
Wątpliwości moralne dotyczące trzymania zwierząt domowych weganie mogą również rozwiać sięgając do rekomendacji takich organizacji jak The Vegan Society i PETA.
Najczęściej weganie, decydując się na posiadanie zwierząt domowych dokonują osobistych wyborów zgodnie ze swoim sumieniem sugerując się następującymi wskazówkami:
- nie kupują zwierząt do towarzystwa, a jedynie akceptują ich adopcję,
- nie wspierają sklepów zoologicznych handlujących zwierzętami,
- nie stają się posiadaczami zwierząt egzotycznych,
- sterylizują posiadane przez siebie zwierzęta domowe.
Weganie, stając się posiadaczami zwierząt często stają przed dylematem czy mogą karmić swojego zwierzaka wegańską karmą dla zwierząt, czy mięsem? W kwestii tej najlepiej poradzić się lekarza weterynarii, który podpowie czym najlepiej karmić zwierzaka, aby służyło to jego zdrowiu.